Dysregulacja emocjonalna to trudność w skutecznym zarządzaniu emocjami. Może objawiać się gwałtownymi zmianami nastroju, nadmierną reakcją na stres, impulsywnością oraz problemami z wyciszeniem się po intensywnych przeżyciach.
Typowe objawy to:
drażliwość i łatwe wpadanie w złość,
emocjonalna labilność (huśtawki nastroju),
trudność w tolerowaniu frustracji,
nadmierna reakcja nawet na drobne bodźce,
problemy z kontrolą zachowań w stanie silnych emocji.
Mechanizmy biologiczne leżące u podstaw dysregulacji emocji obejmują zaburzenia w pracy:
układu limbicznego, zwłaszcza ciała migdałowatego – odpowiadającego za przetwarzanie emocji,
kory przedczołowej – odpowiedzialnej za kontrolę reakcji emocjonalnych i ich regulację,
neurotransmisji – zwłaszcza w zakresie serotoniny, dopaminy i noradrenaliny.
Zakłócenia w tych obszarach mogą prowadzić do zbyt silnych i trudnych do kontrolowania emocji.
Dysregulacja emocji pojawia się w wielu różnych zaburzeniach psychicznych, dlatego łatwo o błędną diagnozę. Może występować w takich stanach jak:
ADHD,
depresja (zwłaszcza atypowa),
zaburzenia afektywne,
zaburzenia osobowości typu borderline (BPD),
złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD).
Choć objawy bywają podobne, różnice w ich przebiegu i intensywności pozwalają dobrać skuteczne leczenie. Poniżej omawiamy, jak dysregulacja emocjonalna objawia się w różnych zaburzeniach.
U osób z ADHD trudności z regulacją emocji przybierają postać:
impulsywności emocjonalnej,
łatwego wpadania w złość lub irytację,
krótkotrwałych, lecz intensywnych wybuchów emocji,
szybkiego ustępowania objawów po osiągnięciu spokoju.
Leczenie ADHD obejmuje najczęściej farmakoterapię (np. leki stymulujące) oraz treningi umiejętności emocjonalnych, które pomagają pacjentowi rozpoznawać emocje i reagować w bardziej przemyślany sposób.
W przypadku BPD objawy są bardziej intensywne i trwałe:
ekstremalne wahania nastroju,
silny lęk przed porzuceniem,
impulsywne, często autodestrukcyjne zachowania,
trudności w relacjach międzyludzkich.
Najskuteczniejszym podejściem terapeutycznym jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), która uczy technik samoregulacji i stabilizacji emocji oraz poprawia jakość relacji interpersonalnych.
U osób z CPTSD problemy z regulacją emocji wynikają z długotrwałych doświadczeń traumatycznych (np. przemoc domowa, zaniedbanie w dzieciństwie). Objawy obejmują:
chroniczne napięcie i poczucie zagrożenia,
skłonność do wybuchów płaczu lub gniewu,
emocjonalną nadwrażliwość i izolację,
trudność w powrocie do równowagi po stresie.
Leczenie wymaga psychoterapii ukierunkowanej na traumę – takiej jak EMDR (desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych) lub terapia schematów, która koncentruje się na odbudowie poczucia bezpieczeństwa i integracji doświadczeń traumatycznych.
Precyzyjne rozpoznanie źródła dysregulacji emocjonalnej pozwala:
uniknąć błędnych diagnoz (np. pomylenie BPD z ADHD lub odwrotnie),
dopasować odpowiedni model psychoterapii,
wprowadzić skuteczne leczenie farmakologiczne,
zapewnić pacjentowi poczucie zrozumienia i skutecznej pomocy.
W poradni In Altum w Warszawie oferujemy kompleksowe podejście diagnostyczne i terapeutyczne w zakresie ADHD, depresji, zaburzeń osobowości oraz traumy. W diagnostyce ADHD wykorzystujemy test DIVA-5, który ułatwia trafne rozpoznanie i dobór terapii.
Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz lepiej zrozumieć własne emocje i znaleźć skuteczne narzędzia, by nad nimi zapanować.
Życie w stanie ciągłego emocjonalnego rollercoastera bywa niezwykle wycieńczające – zarówno dla osoby, która zmaga się z nagłymi skokami napięcia, jak i dla jej najbliższego otoczenia. Na szczęście zaburzenia regulacji emocji można skutecznie leczyć, a kluczem do odzyskania wewnętrznej równowagi jest wybór odpowiedniej metody terapeutycznej.
Jednym z najbardziej uznanych i przebadanych naukowo nurtów pomagających w opanowaniu intensywnych stanów emocjonalnych jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), która uczy akceptacji, uważności oraz praktycznych strategii radzenia sobie w momentach kryzysowych. Z kolei w sytuacjach, gdy nagromadzone, bolesne napięcie regularnie wymyka się spod kontroli i manifestuje w postaci gwałtownych wybuchów złości, krzyku czy zachowań raniących innych, nieocenionym wsparciem staje się psychoterapia agresji. Pamiętaj, że nauka zarządzania własnymi emocjami to proces – postawienie na profesjonalną pomoc pozwoli Ci przejść przez niego bezpiecznie i odzyskać kontrolę nad swoim życiem.
Twoje źródło wiedzy, narzędzi i porad dotyczących zdrowia psychicznego.
