Typowe objawy to:

• drażliwość i łatwe wpadanie w złość,

• emocjonalna labilność (huśtawki nastroju),

• trudność w tolerowaniu frustracji,

• nadmierna reakcja nawet na drobne bodźce,

• problemy z kontrolą zachowań w stanie silnych emocji.

Przyczyny dysregulacji emocjonalnej

Mechanizmy biologiczne leżące u podstaw dysregulacji emocji obejmują zaburzenia w pracy:

• układu limbicznego, zwłaszcza ciała migdałowatego – odpowiadającego za przetwarzanie emocji,

• kory przedczołowej – odpowiedzialnej za kontrolę reakcji emocjonalnych i ich regulację,

• neurotransmisji – zwłaszcza w zakresie serotoniny, dopaminy i noradrenaliny.

Zakłócenia w tych obszarach mogą prowadzić do zbyt silnych i trudnych do kontrolowania emocji.

Dlaczego dysregulacja emocjonalna bywa myląca diagnostycznie?

Dysregulacja emocji pojawia się w wielu różnych zaburzeniach psychicznych, dlatego łatwo o błędną diagnozę. Może występować w takich stanach jak:

• ADHD,

• depresja (zwłaszcza atypowa),

• zaburzenia afektywne,

• zaburzenia osobowości typu borderline (BPD),

• złożony zespół stresu pourazowego (CPTSD).

Choć objawy bywają podobne, różnice w ich przebiegu i intensywności pozwalają dobrać skuteczne leczenie. Poniżej omawiamy, jak dysregulacja emocjonalna objawia się w różnych zaburzeniach.

Dysregulacja emocjonalna w ADHD

U osób z ADHD trudności z regulacją emocji przybierają postać:

• impulsywności emocjonalnej,

• łatwego wpadania w złość lub irytację,

• krótkotrwałych, lecz intensywnych wybuchów emocji,

• szybkiego ustępowania objawów po osiągnięciu spokoju.

Leczenie ADHD obejmuje najczęściej farmakoterapię (np. leki stymulujące) oraz treningi umiejętności emocjonalnych, które pomagają pacjentowi rozpoznawać emocje i reagować w bardziej przemyślany sposób.

Dysregulacja emocji w zaburzeniu osobowości typu borderline (BPD)

W przypadku BPD objawy są bardziej intensywne i trwałe:

• ekstremalne wahania nastroju,

• silny lęk przed porzuceniem,

• impulsywne, często autodestrukcyjne zachowania,

• trudności w relacjach międzyludzkich.

Najskuteczniejszym podejściem terapeutycznym jest terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), która uczy technik samoregulacji i stabilizacji emocji oraz poprawia jakość relacji interpersonalnych.

Dysregulacja emocjonalna w złożonym PTSD (CPTSD)

U osób z CPTSD problemy z regulacją emocji wynikają z długotrwałych doświadczeń traumatycznych (np. przemoc domowa, zaniedbanie w dzieciństwie). Objawy obejmują:

• chroniczne napięcie i poczucie zagrożenia,

• skłonność do wybuchów płaczu lub gniewu,

• emocjonalną nadwrażliwość i izolację,

• trudność w powrocie do równowagi po stresie.

Leczenie wymaga psychoterapii ukierunkowanej na traumę – takiej jak EMDR (desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych) lub terapia schematów, która koncentruje się na odbudowie poczucia bezpieczeństwa i integracji doświadczeń traumatycznych.

Dlaczego warto zrozumieć dysregulację emocji?

Precyzyjne rozpoznanie źródła dysregulacji emocjonalnej pozwala:

• uniknąć błędnych diagnoz (np. pomylenie BPD z ADHD lub odwrotnie),

• dopasować odpowiedni model psychoterapii,

• wprowadzić skuteczne leczenie farmakologiczne,

• zapewnić pacjentowi poczucie zrozumienia i skutecznej pomocy.

W poradni In Altum w Warszawie oferujemy kompleksowe podejście diagnostyczne i terapeutyczne w zakresie ADHD, depresji, zaburzeń osobowości oraz traumy. W diagnostyce ADHD wykorzystujemy test DIVA-5, który ułatwia trafne rozpoznanie i dobór terapii.

Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz lepiej zrozumieć własne emocje i znaleźć skuteczne narzędzia, by nad nimi zapanować.