Wśród badaczy popularne stało się zdanie jednego z naukowców, że „impulsywność to zagubione ogniwo pomiędzy wiedzą a działaniem” (Loewenstein).

W świecie naukowym „impulsywność” odnosi się do różnych zachowań, w tym preferencji do natychmiastowej nagrody (impulsywność czasowa) i skłonności do podejmowania przedwczesnych decyzji (impulsywność refleksyjna) oraz reakcji (impulsywność motoryczna, behawioralna). Najnowsze badania skłaniają do przyjęcia wniosku, że są to raczej trzy niezależne fenomeny, a nie aspekty jednego zjawiska. W najpopularniejszym kwestionariuszu służącym do oceny impulsywności, Skali Impulsywności Barrata (BIS-11), również  wyróżnia się trzy różne wymiary impulsywności: upośledzenie planowania, deficyt uwagi oraz impulsywność motoryczną. Wymienione wcześniej aspekty impulsywności innej niż motoryczna możemy też określać jako impulsywność poznawcza i w praktyce rozumieć ją jako niezdolność do prawidłowej oceny konsekwencji bieżących i przyszłych działań. W przypadku zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, zwłaszcza manii, mamy do czynienia głównie z impulsywnością motoryczną, w ADHD – z deficytem uwagi, a w zaburzeniach osobowości typu borderline – z upośledzeniem planowania. W uzależnieniach podłożem rozwoju problemu jest impulsywność czasowa (niezdolność do odroczenia gratyfikacji) i niezdolność właściwej oceny konsekwencji działań.

Wiek XXI określany jest właśnie wiekiem uzależnień. Na przykładzie impulsywności możemy zobaczyć, w jaki sposób nękające nas obecnie problemy, często określane jako cywilizacyjne, to nie tylko wynik naszej wewnętrznej tendencji, podatności, ale interakcji z otaczającym nas środowiskiem. Chodzi tu o dostępność do różnych dóbr, które właśnie przez swoją powszechną osiągalność stały się naszym zagrożeniem, przedmiotem uzależnień, chorób i  poważnych problemów życiowych. Myślę nie tylko o substancjach takich, jak alkohol czy narkotyki, ale również o grach komputerowych, Internecie, pornografii, serialach telewizyjnych itp. Świat, stawiający wielkie wymagania związane z konkurencją, a jednocześnie na tyle bezpieczny, że nie stwarzający zagrożenia dla bytu w sytuacji bierności, stał się pułapką dla wielu młodych ludzi, którzy są zbyt impulsywni, by odraczać i tak niepewną i odległą gratyfikację, kiedy na wyciągnięcie ręki mają dostęp do mnogości „nagród”. Zjawisko zamykania się w pokoju, spędzania całych dni w wirtualnej rzeczywistości, zaniedbywania codziennych zadań i obowiązków (nauka, praca, rodzina) to w coraz większym zakresie problem społeczny. W którym istotne znaczenie gra impulsywność.

Piśmiennictwo:

1. Jakubczyk A., Wojnar M. – Impulsywność – definicje, teorie, modele. Postępy Psychiatrii i Neurologii 2009; 18(4): 349-356

2. Caswell AJ, Bond R, Duka T, Morgan MJ – Further evidence of the heterogenous nature of impulsivity. Personality and Individual Differences Vol 76, April 2015, pp 68-74

3. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition. DSM-5. American Psychiatric Association, 2013